SHAXSGA YO‘NALTIRILGAN VA INKLYUZIV TA’LIM: NAZARIY ASOSLARI, AMALIY MEXANIZMLARI VA RIVOJLANTIRISH YO‘NALISHLARI

• Ziyoda Sanjar qizi Baxtiyorova

  Author

• Mahfuza Safarboy qizi Abdualimova

  Author

Maqolada shaxsga yo‘naltirilgan va inklyuziv ta’limning nazariy asoslari, ularning o‘zaro bog‘liqligi hamda amaliyotga joriy etish mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqot xalqaro hujjatlar, ilmiy manbalar va O‘zbekistonning me’yoriy-huquqiy bazasini tematik tahlil qilishga asoslangan. Natijada to‘rtta asosiy mavzu aniqlandi: ikki yondashuvning konseptual yaqinligi, universal dizayn, differensiatsiya va individual ta’lim rejasi kabi pedagogik mexanizmlar, tashkiliy shart-sharoitlar, shuningdek, joriy etishdagi to‘siqlar. Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv inklyuziv ta’limning pedagogik yadrosi ekani, uning samaradorligi esa o‘qituvchi tayyorgarligi, ko‘makchi xizmatlar va oila bilan hamkorlikka bog‘liqligi ko‘rsatildi. Maqola oxirida amaliy tavsiyalar berilgan.

1. O‘zbekiston Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonuni, 2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son.

2. O‘zbekiston Respublikasining «Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida»gi Qonuni, 2020-yil, O‘RQ-641-son.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-son Farmoni «2030-yilgacha bo‘lgan davrda O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida».

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-oktabrdagi PQ-4860-son qarori «Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida».

5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 12-oktabrdagi 638-son qarori «Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim berishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida».

6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-yanvardagi 46-son qarori «Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarning ta’lim olishlarini tashkil etish va ularni reabilitatsiya qilish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida».

7. Shomahmudov R. Sh. Maxsus va inklyuziv ta’lim: uslubiy qo‘llanma. Toshkent.

8. Gaynutdinova L. R. (2022). Alohida ehtiyojlari bo‘lgan o‘quvchilarni psixologik qo‘llab-quvvatlash usullari: metodik tavsiya. Toshkent.

• PDF|Download