DORIVOR DASTARBOSH ( TANACETUM OFFICINALIS)NING DORIVOR XUSUSIYATLARI

• Mashxura Djurayevna Xudoyberdiyeva

  Author

• Lazokatxon Nodirjon qizi Muhammadova

  Author

Dorivor dastarbosh ( Tanacetum officinalis) xalq tabobatida keng qo’llaniladigan dorivor o’simlik bo’lib xalq orasida “pijma” , “tansy” ,”chiya” nomilari bilan atashadi. Uning ikki xil turi mavjud. Ular oddiy dastarbosh (T.vulgare) va tog’ dastarboshi (T.pseudoachillea)  hisoblanadi. Tabobatda ko’pincha oddiy dastarbosh  (T.vulgare) dan foydalaniladi. Uning antigelmintik, viruslarga qarshi, insektitsid ( hasharot va zararkunandalarga qarshi), ishtahani ochuvchi, ovqat hazmini yaxshilovchi, jigar faoliyatini rag’batlantiruvchi,bronxial asma va revmatizmda, yallig’lanishga qarshi  xususiyatlari ma’lum. Uning tarkibida farmokologik xususiyatga ega bo’lgan fenolik kislotalar va flavinoidlarga juda boy. Dorivor dastarboshning bunday tarkibi diabertga qarshi, antispazmolitik, tonik va siydik haydovchi vosita ekanligini bildiradi. Dorivor dastarbosh ekstrakti  tarkibida biologik faol moddalar saqlaydi. Bundan tashqari dorivor dastarbosh ya’ni Tanacetum vulgare  tarkibida efir moylar ham saqlaydi. Bu efir moylari yallig’lanishga qarshi, antioksidant, antibakterial,sitotoksik  xususiyatga  ega.  Bu maqola oddiy dastarbosh ya’ni  Tanacetum vulgare haqida bo’ladi.

1. Dorivor o’simliklar yetishtirish texnologiyasi Sulaymonov I.J. NamDU Biotexnologiya kafedrasi dotsentii. Ergashev D.T. NamDU Biotexnologiyakafedrasi o‘qituvchisi (o’quv uslubiy qo’llanma).

2. K. Xojimatov, X.Q. Haydarov, D.T. Xamraeva,D.A. Imomova, A.N.Xujanov. “O‘ZBEKISTON DORIVOR O‘SIMLIKLAR ATLASI” (o’quv qo’llanma). SamDU tahririy-nashriyot 2021-yil.

3. O'zbekistonda o'sadigan shifobaxsh o'simliklarning etimologik zamonaviy enskopediyasi A. Usmonxodjayev, E. I. Basitxonova.O'. P. Pratov, A. Jabborov

4. O’. Pratov, A. S. To’xtayev, F. O’. Azimova, I. Z. Saparboyev, M. T. Umaraliyeva. Biologiya, darslik / T.: “O’zbekiston” NMUI. 2017.

5. Nabiyev M, Shifobaxsh giyoxlar, T., 1980;

6. Xolmatov H.X., Habibov Z. H., Farmakognoziya [Darslik], T., 1967;.

7. Karimov V. Shomahmudov A. "Xalq tabobati va zamonaviy ilmiy tibbiyotda qo'llaniladigan shifobaxsh o'simliklar" Toshkent, "Ibn Sino" NMB, 1993-yil.

8. Nabiyev M. "Shifobaxsh ne'matlar" Toshkent. 1994-yil.

9. Xolmatov X.X. Qosimov A.I. "Dorivor o'simliklar" , "Ibn Sino" 1994-yil.

10. http://www.orleanscoffee.com/ how_to/what-is-chicory

• PDF|Download